blog của Thuận

Boléro Météo

Leave a comment

(Đoàn Cầm Thi trả lời Diệp Anh)

1.“Tủ sách văn học Việt nam đương đại” vừa được ra mắt ở Pháp. Xin chị cho thể cho biết ý tưởng về việc ra mắt tủ sách đã được hình thành như thế nào?

Sau khi đã giới thiệu các nhà văn Việt Nam thế hệ mới ở một số nhà xuất bản khác nhau như Philippe Picquier và Le Seuil, tôi nhận thấy một điều hiển nhiên là muốn lôi kéo được mối quan tâm của độc giả khối Pháp ngữ, thì công việc này cần phải được thực hiện một cách hệ thống hơn. Vì vậy, tôi đã thuyết phục nhà xuất bản Riveneuve thành lập tủ sách này. Họ đồng ý với điều kiện phải có sự tham gia của Thuận. « T mất  tích » vì vậy là tiểu thuyết mở màn cho tủ sách. Một ê kíp dịch giả ra đời gồm các giáo sư đại học khác như Emmanuel Poisson, Nguyễn Phương Ngọc, Danh Thành Đỗ-Hurinville,…

Giới thiệu những gương mặt mới của văn học Việt Nam, chúng tôi hoàn toàn ý thức được tính phiêu lưu của tủ sách : Làm thế nào có được chỗ đứng trong thế giới sách bao la của Pháp ? Tìm cách chen chân giữa một đội quân mỗi năm đông thêm ít nhất hai ngàn tựa (chỉ nguyên tiểu thuyết) có lẽ là một chuyện điên rồ. Càng điên rồ hơn khi đa số các nhà xuất bản Pháp trước thành công của những nhà văn kiểu Mạc Ngôn, ngả mũ gút bai ngay các ý đồ tìm tòi sáng tạo. Hai chữ « Việt Nam » cũng không còn được coi là hàng mode nữa. Trong cái vũ trụ chúng ta đang sống hôm nay, phương Tây đổi mốt như chong chóng. Trước các tin sốt rẻo như « Mùa Xuân Ả rập », « Miến điện mở cửa », «Đụng độ Tây tạng », thì Việt Nam chỉ là một khái niệm ngày càng trừu tượng. Chưa hết, những ai ở đây quan tâm đến xứ xở cong cong hình chữ S thì lại đã quen mồm với những khẩu vị sẵn có hay những lối kể chuyện dễ dãi một chiều giản lược.

Đương nhiên đọc một tiểu thuyết mà có tới bốn cái « tôi » với những thời gian đổi chiều liên tục và các nhân vật không thiện không ác như « Cơ hội của chúa », thì người đọc bình thường rất dễ nản. Nhiều độc giả than phiền là « Chinatown » vừa trang đầu còn đang ở tàu điện ngầm Paris, sang trang sau đã đang ở sân bay Bangkok, lật trang nữa lại ở Tasken ăn dưa hấu, đọc mãi vẫn chưa thấy cấm thành Huế và sông Hương thơ mộng !

Văn học Việt hình như chỉ được nhớ đến khi người Pháp chuẩn bị va-li trước khi sang du lịch Hạ Long. Mà số phận những cuốn sách Việt cũng giản dị lắm nhé : trước khi du khách Pháp về nước, chúng được vứt lại khách sạn để nhường chỗ trong va-li cho các khăn bàn thêu ren và tranh sơn mài, cũng lại vịnh Hạ Long !

2. Buổi ra mắt tủ sách đã diễn ra như thế nào?

Hôm 12 tháng 10 vừa rồi, nhà xuất bản Riveneuve đã tổ chức một buổi ra mắt “T. mất tích” và tủ sách “Văn học Việt nam đương đại” tại nhà sách Le Phénix, ngay trung tâm Paris. Tại đây chúng tôi đã gặp nhiều độc giả và đồng nghiệp, Pháp cũng như Việt. Hoa cũng nhiều như các câu hỏi. Ký sách mỏi tay và cười hết cỡ.

3. Hoạt động của tủ sách được lên kế hoạch ra sao?

Chúng tôi dự định đầu năm tới sẽ in ba tiểu thuyết : “Cơ hội của Chúa” của Nguyễn Việt Hà do tôi dịch, “Boléro Météo” của Đỗ Kh. viết trực tiếp bằng tiếng Pháp, “Thang máy Sài Gòn” của Thuận do tác giả và Janine Gillon cùng dịch. Hiện nay chúng tôi đang tiến hành dịch “Thoạt kỳ thủy” của Nguyễn Bình Phương và “Blogger” của Phong Điệp. Một số tác phẩm khác cũng đang được đưa ra bàn luận.

4.Những tác giả như thế nào thì sẽ có cơ hội xuất hiện trong tủ sách này ?

Chúng tôi có hai tiêu chí : một cái nhìn và một văn phong. Cụ thể, chúng tôi tuyển chọn các tác phẩm thể hiện thời đại hôm nay qua một lối viết chủ quan nhất, sáng tạo nhất. “Cơ hội của Chúa” là một ví dụ. Tiểu thuyết của Nguyễn Việt Hà vẽ lên bức tranh sinh động về lớp thanh niên đô thị thời mở cửa, giữa những lo toan vật chất, đôi lúc ngoái lại phía sau gặng hỏi dĩ vãng nhưng dường như vẫn hướng tới một cái gì khác, chưa hẳn là Lý Tưởng, có lẽ là một vẻ đẹp tinh thần, để cuối cùng đi tới tàn lụi niềm tin. Nhưng cái làm nên thành công của nó chính là bốn cái “tôi” vừa tương đồng vừa đối lập. Như những cái gương soi vào nhau, nhân vật này phản chiếu và soi rọi nhân vật kia. Qua bốn nhật ký của họ, các sự việc được nhìn ở nhiều góc độ khác nhau, bổ xung nhau nhưng cũng có khi đối lập nhau. Đó là cách Nguyễn Việt Hà thể hiện thế giới hôm nay, không thuần nhất mà muôn hình vạn trạng, không khép mà mở, không xác thực mà đầy bí hiểm, bất ổn, hoài nghi.

Tủ sách của chúng tôi cũng luôn ủng hộ sự sáng tạo. “T mất tích” trong bản Pháp văn có thêm một “phi lộ”. Trong một hơi dài liền mạch nhưng vô cùng lộn xộn, một phụ nữ Việt Nam xưng “tôi” tự giới thiệu là tác giả của “T mất tích”. Trong muôn vàn hành trình giữa Paris – Sài Gòn – Moscou – Berlin – Hồng Kông, cô tưởng tượng ra nhân vật nữ của mình : “…khi chiếc Air Bus 330 của hãng Dragon Air bay lượn trên biển Nam rồi biển Đông nối Hồng Kông với Sài Gòn, tôi đã bắt đầu hình dung trong đầu một phụ nữ trẻ ngồi ở dãy bốn mươi, sát cửa sổ bên phải (…). Tôi sẽ gọi cô là T. T để đỡ nhầm với một loài hoa nào đó, một hương thơm nào đó, để đỡ nhầm với tuyết rơi hay mùa thu, hay trí tuệ hay hài hòa hay bất kì một mỹ từ nào đó của tiếng Việt. T đơn giản là T, có vậy thôi. T cúi đầu xem một cuốn họa báo, mái tóc đen thả dài. Vài ba lần, T cũng ngẩng lên, nhưng chỉ để ngó ra cửa sổ mấy phút, nên tôi đợi mãi đợi mãi hơn một tiếng đồng hồ mà không biết khuôn mặt T thế nào. Tôi cũng không biết T đi đâu,…”.

Một phi lộ dài mươi trang nhưng đủ làm cho tác phẩm vốn phức tạp càng thêm phức tạp, đem lại cho nó một chiều kích văn học, địa lý, chính trị, văn hóa mới. Đặc biệt một nhịp điệu mới. Các câu ở đây bay bổng hơn và bí hiểm hơn :  “Cuộc hội ngộ hôm nay là quà tặng của số phận hay bóng ma của quá khứ, hay là cả hai, hay chẳng là cái gì cả, tôi không biết. Không ai có thể biết. Mười lăm năm trí nhớ phai mòn. Mười lăm năm trước tôi không biết mặt trời đỏ lửa là Sài Gòn tháng tư. Mười lăm năm trước tôi không biết cái gác xép lợp tôn này. Mười lăm năm trước tôi không biết our love will be sweet. Wille be sad. Like the gentle rain. Like the gentle rain. Mười lăm năm trước tôi chỉ biết zimmer. Mười lăm năm trí nhớ phai tàn”.

5.Tại sao tủ sách chỉ “khoanh vùng” trong phạm vi văn học Việt nam đương đại?

Truyện Kiều thì trăm năm vẫn còn đó, nhưng những cái mới thì yếu đuối dễ vỡ hơn và vì vậy cần được nâng niu. Hơn nữa, đọc những người cùng thời là một nhu cầu. Chúng ta ai cũng cần biết nghệ thuật hôm nay hình dung thế nào cái thế giới chúng ta đang sống.

6. Chị và các thành viên đồng sáng lập có tự tin rằng những kì vọng của mình vào tủ sách này sẽ đạt được như mong muốn?

Chúng tôi tin rằng nghệ thuật đích thực trước sau sẽ được công nhận, dù chỉ là thiểu số. « Chinatown » của Thuận, một tác phẩm được công luận coi là kén độc giả, đã được đón chào khá nồng nhiệt. Tuy nhiên (và may thay), không có thành công nào là vĩnh viễn. Mỗi cuốn sách ra đời là một cuộc phiêu lưu mới đầy bất ngờ. Có thể chúng tôi là những con dã tràng, nhưng dẫu sao thì dã tràng cũng có sinh mệnh riêng của nó. Ít nhất, nó có một niềm tin và một đại dương để hướng tới…

Xin cảm ơn chị

Tiền Phong hôm qua

http://www.tienphong.vn/van-nghe/597546/Phieu-luu-va-ky-vong-tpp.html

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s